Belonen en straffen

Gepubliceerd op: 10-12-2021

Als juf ben je natuurlijk bezig met rekenen, taal en spelling. Dit is alleen mogelijk als er veiligheid is in de klas en kinderen de ruimte hebben om te concentreren en te leren. Dit pedagogische stukje is ingewikkeld. Elke donderdag wordt de klas ingedeeld in drie groepjes, zodat alle kinderen op hun eigen tempo kunnen lezen.

Ik heb ook zeven kinderen met wie ik op de gang ga zitten om te lezen. Ook in mijn groepje zitten een paar kinderen die zich moeilijk kunnen concentreren en snel afgeleid zijn. Dit is vervelend voor hunzelf en voor andere kinderen uit mijn groepje kan het ook storend zijn. De hele tijd waarschuwen zorgt ook voor een onrustige sfeer, dus ik wilde het vandaag anders aanpakken en aan de kinderen vragen we hoe samen kunnen zorgen dat we naar elkaar luisteren en er ruimte is om te lezen/leren. Een soort van gezamenlijke verantwoordelijkheid. De kinderen antwoorden dat ze het fijn vinden als ze van tevoren weten hoeveel ‘waarschuwingen’ ze hebben voordat ze terug worden gestuurd naar de klas.

Het principe ‘straffen en belonen’ zit zo ingebakken, dat het moeilijk is om op een andere manier na te denken hoe je samen zorgt voor een goede sfeer. Ook vroeg ik specifiek aan één jongetje hoe we er samen voor konden zorgen dat hij zich kon concentreren, zonder dat ik hem gelijk moet waarschuwen/weg moet sturen. Hij wist het niet. Ik gaf hem de ruimte om erover na te denken, maar zo’n vraag is best ingewikkeld voor een kind. Dit doet mij ook denken aan mijn eigen werk. Wij gaan er ook vaak in de hulpverlening vanuit dat mensen hun eigen hulpvraag kunnen formuleren en zelf weten wat goed voor hen is. Sommige inwoners kunnen dit ook en het is belangrijk om te luisteren naar behoeften.

Echter, een hulpvraag formuleren is ingewikkeld, vooral voor mensen die ontzettend veel drukte hebben in hun hoofd, zoals dit jongetje. Dan kan je wel blijven vragen of iemand zelf wil aangeven hoe dit op te lossen, maar dat is niet zo makkelijk. Uiteindelijk zag ik een opluchting bij hem toen ik hem hielp om zijn gedachten te ordenen en zo samen een oplossing te bedenken. Na dit meta-gesprek werd er goed geconcentreerd gelezen. We gaven elkaar allemaal een high five en gingen tevreden terug naar de klas!

Iris Korvemaker
Beleidsadviseur Gemeente Utrecht
Onderwijsambassadeur in groep 5 - OpDreef - Overvecht